Budżet Polski 2027 – dochody i wydatki centralnego budżetu państwa

Budżet Polski 2027

Sektor finansów publicznych to nie tylko budżet centralny, ale również samorządy, a także dziesiątki funduszy, agencji, instytutów i fundacji zarządzanych bezpośrednio lub pośrednio przez rząd. Tak więc to, co potocznie nazywamy budżetem państwa, tak naprawdę jest tylko częścią publicznej machiny rozliczeń pieniężnych. Część ta stanowi jednak rdzeń tej machiny, warto więc przeanalizować jego budowę. Budżet Polski w 2027 roku, według projektu ustawy budżetowej z dnia 29 września 2026 roku, ma składać się z dochodów w wysokości 696,4 miliardów złotych oraz 281,2 miliardów złotych deficytu. Razem stanowi to niebagatelną kwotę 977,6 miliardów złotych i na taką też sumę przewidziane są tegoroczne wydatki.

Dochody centralnego budżetu państwa

Głównym źródłem finansowania budżetu państwa są dochody podatkowe. Stanowią one 63,8% łącznej kwoty planowanych wydatków centralnych. Podatkiem o największym znaczeniu dla finansów publicznych jest VAT, który generuje 37,2% środków budżetowych. Drugim w kolejności największym dochodem państwa jest podatek akcyzowy, stanowiący 10,2% całości. Razem odpowiadają one za finansowanie prawie połowy budżetu centralnego (47,4%).

Wpływami o nieco mniejszym znaczeniu są podatki dochodowe – stanowiące łącznie 13,1%. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) ma wygenerować 9,7% środków budżetowych, natomiast podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) – zaledwie 3,4%. Należy jednak nadmienić, że tak niski udział wpływów z PIT wynika z wprowadzonego w 2024 roku nowego systemu podziału tych dochodów podatkowych pomiędzy budżet centralny a jednostki samorządu terytorialnego.

Pozostałe wpływy podatkowe to: podatek od instytucji finansowych, podatek od gier, podatek od wydobycia niektórych kopalin, podatek od sprzedaży detalicznej, podatek rekompensujący i podatek od nadzwyczajnych zysków ze zbycia paliw oraz podatki wyrównawcze. Odpowiadają one łącznie za 1,8% całości budżetu państwa.

Budżet Polski 2027 finansowany ma być również z dochodów niepodatkowych (7,1%) oraz środków z Unii Europejskiej i innych źródeł niepodlegających zwrotowi (0,3%). Deficyt, czyli brakująca część funduszy, ma wynieść według projektu ustawy 28,8% kwoty przewidzianej do rozdysponowania.

Wydatki centralnego budżetu państwa

Największy udział w wydatkach centralnego budżetu – 201,4 miliarda złotych (20,6%) – stanowią środki zasilające fundusze zarządzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Drugi w kolejności wydatek (15,5%) należy do kategorii „Różne rozliczenia”. Ma wynieść on w 2027 roku 151,3 miliarda złotych. Pod tą enigmatyczną nazwą kryją się subwencja dla jednostek samorządu terytorialnego, składka do budżetu Unii Europejskiej, środki przeznaczone na rezerwy celowe oraz różne inne rozliczenia.

Trzecim największym kosztem budżetu Polski 2027 (11,8%) jest „Obrona narodowa”. Wydatki na ten cel pochodzące z budżetu centralnego mają wynieść 115,7 miliarda złotych.

Następnym w kolejności wydatkiem jest “Obsługa długu publicznego”, która kosztować będzie 107,0 miliardów złotych (10,9%).

Piąty w kolejności (10,9%) jest dział wydatków o nazwie „Rodzina”. Finansuje on przede wszystkim świadczenia wypłacane w związku z realizacją rządowego programu „800+”, ale również inne programy wsparcia rodzin. Łącznie w 2027 roku ma wynieść 106,6 miliarda złotych.

Kolejne wydatki budżetu państwa to: „Ochrona zdrowia” (7,0%), „Szkolnictwo wyższe i nauka” (4,4%), „Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa” (3,7%), „Administracja publiczna” (3,2%), „Wymiar sprawiedliwości” (3,1%), „Transport i łączność” (2,8%), „Rolnictwo i łowiectwo” (1,1%) oraz pozostałe działy (4,7%), z których żaden nie przekracza jednego procenta sumy budżetowej.

Budżet centralny a finanse publiczne

Analizując wydatki budżetu państwa, należy pamiętać, że jest to tylko część sektora finansów publicznych. Oprócz centralnego budżetu, który stanowi rdzeń rządowych rozliczeń, dużą część wydatków państwa realizują takie instytucje jak Bank Gospodarstwa Krajowego poprzez zarządzane fundusze celowe.

Warto również nadmienić, że przedstawiony powyżej budżet Polski 2027 nie został jeszcze ostatecznie zatwierdzony przez Sejm. Powyższe dane stanowią więc niekompletny oraz mogący ulec zmianom, aczkolwiek istotny i warty analizy, obraz stanu finansów państwa.

Źródło danych: Projekt ustawy budżetowej na rok 2027 z dnia 29 września 2026 r.